|
Kelime ve Türkçesi
|
|
|
|
|
Sitemizin Özellikleri;
|
|
|
|
|
|
İSTANBUL'UN KÖPRÜLER TARİHİ |
|
|
* Boğaziçi köprüsüne ilişkin ilk kayıt Halikarnaslı tarihçi Herodotos'a ait.
Ona göre, MÖ 6'ncı yüzyılda Pers Kralı Dara, Yunanlılar üzerine büyük bir sefer düzenlemek için 511'de yola çıktı. 80 bin kişilik ordusunu İstanbul Boğazı'nı geçirmek için gemilerini yan yana dizdi. (Benzer yöntemi Fatih Sultan Mehmed de, İstanbul'u fethi sırasında yeniçerileri karaya çıkarmak için, Haliç surlarına yakın bir yerde kullandı.)
* İstanbul'a ilk köprü Bizans İmparatoru Jüstinyen döneminde Haliç'te, 6'ncı yüzyılda yapıldı. “Ayos Kalinikos” adlı bu köprünün tam olarak nereye yapıldığı konusunda sağlıklı bilgi yok. Evliya Çelebi'ye göre köprü, Sütlüce-Eyüp arasındaydı.
* Osmanlılarda ilk, Sultan II. Beyazıd Haliç üzerine köprü yapmak için çalışmalar başlattı. Hatta bunu haber alan elli yaşındaki Leonardo da Vinci 3 Temmuz 1502'de, II. Beyazıd'a mektup yazdı. “Acizleri Efendimizin Galata'dan İstanbul'a bir köprü kurdurmak için teşebbüse geçtiklerini işittim. Lakin bu işe ehil bir kimse bulamadıklarını işittim. Bu işten anlayan kulunuz arzularınızı yerine getirebilir.” Da Vinci köprüyü nasıl yapacağını ayrıntılarıyla bir taslak üzerinde göstererek yazdı. Kimine göre II. Beyazıd mektuba yanıt vermedi; kimine göre Da Vinci Floransa'da tekrar kabul gördüğü için İstanbul'u unuttu. Sonuçta köprü proje aşamasında kaldı.
* Fetihçi Osmanlı, köprü inşa bilgisi ileri düzeyde olmasına rağmen uzun süre Haliç'e köprü yapmadı. Bunun nedeni Galata semtinin “Kâfiristan” olarak görülmesiydi. Müslüman halk pek Galata'ya gitmiyordu. Beyoğlu ise çayırlıktı sadece.
* İlk ciddi köprü çalışmasını 1837'de Sultan II. Mahmud başlattı. Haliç'e köprü yapılması için Kaptan-ı Derya Ahmed Fevzi Paşa'ya emir verdi. 600 metre uzunluğundaki köprü, dönemin “dubaları” olan sallar üzerinde inşa edildi. Açılışında II. Mahmud'un bulunduğu köprüye “Hayratiye” adı verildi. Bunun nedeni II. Mahmud'un “Köprüden geçecek kimselerden zinhar bir akçe alınmayacak, halk serbestçe gelip geçecek” demesiydi.
* Sultan Abdülmecid 1845'te Haliç'e ikinci bir köprü yaptırdı. 500 metre uzunluğundaki bu köprüye halk, “Büyük Köprü”, “Valide Köprüsü”, “Karaköy Köprüsü”, “Yeni Cami Köprüsü” gibi isimler verdi. Bu köprüden geçiş beş paraydı.
* 1863'te özel teşebbüsün de yaptığı bir köprü vardı: “Yahudi Köprüsü”. Adı Yahudi'ydi ama yaptıran Ermeni Cezayirli Mıgırdıç Efendi'ydi. Geçiş parası alarak kazanç sağlamak amacıyla yaptırdı. Yahudilerin oturduğu Balat-Hasköy'e yapılan köprü, kayıkçıların kazançlarını düşürdüğü için onlar tarafından yakıldı.
* Tahta köprüler kolay yakılıyordu. Hatta bu nedenle elde sigara, ağızda çubuk ile köprüden geçmek yasaktı. Yasaklama bile yangının önüne geçemeyince 1870 yılında “Karaköy Köprüsü”nün demirden inşa edilmesine karar verildi. İngiliz mühendis George Vals tarafından yapılan ve insan kuvvetiyle açılıp kapanan bu köprü 1912'de Karaköy'den alınıp Azapkapı-Unkapanı arasına nakledildi. 1936'da Atatürk Köprüsü yapılana kadar hizmet verdi.
* İstanbul Boğaziçi'ne ilk ciddi köprü projesi, 1900 yılında Sultan II. Abdülhamid'in emriyle hazırlatıldı. Amaç, Avrupa ve Asya arasında işleyen trenlerin kesintisiz geçişiydi. “Hamidiye Köprüsü” olarak hazırlanan projeye göre, köprü üzerinde minareler, kubbeler, kuleler ve askeri savunma için toplar yer aldı. Geceleri köprünün fenerle aydınlatılması düşünülüyordu. Projeyi Fransız mühendis F. Arnodin hazırladı. Köprünün yapımı için hazırlık yapan Alman ve Macar şirketleri köprü ayaklarının konacağı yerlere sondaj çalışması bile yaptılar. Ancak proje hayata geçirilemedi.
* Marshall yardımını alan Adnan Menderes Hükümeti, İstanbul'a köprü projesi hazırladı ve ihaleye çıktı. Boğaziçi Köprüsü'nün ihalesi 20 Mayıs 1960'ta yapıldı. Yani 27 Mayıs 1960 askeri müdahalesinden bir hafta önce! Askerler yönetime gelince bu ihaleyi iptal etti.
* Boğaziçi Köprüsü'ne 1970'te başlandı, üç yıl sonra bitirildi. İkinci köprü, Fatih Sultan Mehmet Köprüsü'ne ise 1985 yılında başlandı, üç yıl sonra bitirilip trafiğe açıldı.
Bugünlerde üçüncü köprünün tartışmasını yaşıyoruz. Bakalım, dördüncü, beşinci, onuncu, yirminci köprüler ne zaman yapılacak. Acaba Boğaz'ı tamamen asfaltla mı kapatsak?..
Soner yalçın
|
|
|
|
|
Yorum göndermek için lütfen üye girişi yapın.
|
|
|
|
|
|
Mesaj göndermeniz için üye olmanız gerekmektedir.
|
|
|
|
|
Bogazgoren Resimleri, ÇIRZI, Cirzi, Hekimhan Boğazgören Köyü, Hekimhan Köyleri, Bogazgoren, Malatya, Hekimhan Resimler, Hekimhan, Malatya Hekimhan, |
|
|
|
|